مورد حقشان در خلافت و اجماع در عدم پذيرش درخواست انصار « 1 » . جلوه‌گر شد . و برخى از آنان حتى مشاركت و حضور انصار در حكومت را نيز نپذيرفتند . بر اساس همين تعصب قبيله‌اى بود كه معاويه در اواخر دوران خلافت عثمان ، با توسعه چارچوب اين حق از گردونهء مهاجرين به گردونهء همهء قريش راه را براى انتقال خلافت به خود هموار مىكرد ؛ تا در سياست خلافت اموى ، تعصب قبيله‌اى بيش از هر چيز ديگر جلوه‌گر باشد . البته بعدها همين عامل يكى از اسباب سقوط خلافت اموى بود . در اينجا به بررسى نقش على ( ع ) در خلافت ابو بكر مىپردازيم . پس از آنكه على ( ع ) راه را به روى در كمين‌نشستگان اسلام بست و همانطور كه اشاره شد با خليفه بيعت كرد ؛ در آن هنگام به گفتهء ابن اثير : « اعراب ارتداد پيشه كرده و در زمين آتش برافروختند » « 2 » . اين جنبش حتى به نزديكى مدينه رسيد . طليحة بن خويلد الأسدى در عين بزاخه ارتداد پيشه كرد و از قبايل غطفان ، طى ، فزاره ، عبس و ذبيان افراد بسيارى به او پيوسته و برخى از ايشان تا ذى القصّه پيش تاختند و آمادهء هجوم به مدينه بودند « 3 » . ابو بكر سريعا به حركت درآمد و چهار نفر از صحابهء بزرگ يعنى على ( ع ) ، طلحه ، زبير و ابن مسعود را « 4 » بر پايين مدينه يعنى راه كوهستانى آن گمارد . در حالى كه نيروى اساسى مسلمانان براى جلوگيرى از هجوم مرتدين و ممانعت از شكست ، به حركت درآمد . پذيرش مسئوليت دفاع از مدينه با طبيعت نقش على ( ع ) در مقدم شمردن اسلام سازگار است . وقتى آن حضرت با ابو بكر بيعت كرد ، در پذيرش هر مأموريتى كه به وى داده مىشد ، درنگ نمىكرد و اين حالت بر روابط او با خليفه نيز حاكم بود . به عنوان نمونه : وقتى به تصميم خليفه براى خروج از مدينه براى جنگ با مرتدين اعتراض كرد ، با كمال صميميت و اخلاص اين سخن را به وى گفت : « چيزى را به تو مىگويم كه رسول خدا ( ص ) در هنگامهء جنگ احد به تو فرمود : « شمشيرت را نگاه دار و ما را در آسيب‌پذيرى خودت دچار مصيبت نكن . سوگند به خدا كه اگر ضربه‌اى به تو وارد شود هيچ نظامى براى اسلام بر جاى نمىماند » « 5 » .

--> ( 1 ) يعقوبى ، همان ، ج 2 ، ص 128 . ( 2 ) ابن اثير ، الكامل فى التاريخ ، ج 2 ، ص 342 . ( 3 ) همان ، ص 344 . ( 4 ) همان . ( 5 ) همان ، ص 422 .